Zoals velen van jullie wel weten zeil ik graag en vind ik mijn werk als financieel planner fantastisch om te doen. Nu zul je misschien denken, ok…prima. Maar laat me uitleggen waar ik de overeenkomsten zie tussen deze twee.

Wanneer je als zeiler een zeiltocht wilt maken, dan bereid je deze tocht zorgvuldig voor. Zo inventariseer je of je alle zaken aan boord hebt, bepaal je de koers, volg je de weerberichten, bekijk je de zeekaarten voor onderweg en verdiep je je in de haven van aankomst. En op het moment dat je volledig overtuigd bent van alles, duw je af en begin je aan de zeiltocht.

Nu heb ik heel wat gezeild in mijn leven en met name als vrijwilliger op De Eendracht heb ik langere tochten gemaakt, en zelden (of eigenlijk beter gezegd nooit) verliep een zeiltocht 100% volgens plan. In enkele gevallen krijg je met materiaalpech te maken, maar een goede voorbereiding en goed onderhoud beperkt dit risico aanzienlijk. Nee, veel vaker was het weer van invloed op het verloop van de tocht. Natuurlijk kijk je vooraf naar de weersverwachtingen, maar deze willen nog wel eens veranderen (lijkt de beurs wel ????).

Zo kan ik me nog een tocht met De Eendracht herinneren van Sint Maarten naar Bermuda, voor deze overtocht hadden we 12 dagen gepland. De eerste dagen…fantastisch weer, we koersten bij ruime wind (windje schuin van achteren) heerlijk comfortabel in het zonnetje recht op Bermuda af. We lagen voor op schema! Na een dag of 2/3 was iedereen al plannen aan het maken voor de gewonnen dagen op Bermuda. De een zou een stad bezoeken en de ander op het strand gaan liggen…plannen genoeg!

Het vervolg laat zich raden, er was verderop een storm ontstaan en de schipper stond voor de keuze, varen we er dwars doorheen of verleggen we de koers enigszins. Dit betekende wel extra zeemijlen (daar ging onze voorsprong) maar zorgde wel voor een rustigere en vooral veiligere reis. De keus was niet moeilijk en de koers werd verlegd. Er werden andere zeilen opgezet om ons voor te bereiden op de storm die komen zou en die kwam! Met 60 knopen wind (bijna windkracht 12) over dek, zaten we bijna tegen orkaankracht aan. Het was best even spannend. Maar ook aan deze storm kwam een einde en na een paar dagen kalmeerde de zee en konden we onze koers weer vervolgen. Het zonnetje begon weer te schijnen, er werd het een en ander gerepareerd en het gewone leven aan boord vervolgde zich weer.

Je voelt de vergelijking met de huidige situatie rondom het coronavirus waarschijnlijk al aankomen, we zitten nu midden in zo’n storm. Misschien dat sommigen zich nu afvragen wat te doen (daar is de emotie angst weer ????) maar realiseer je dat al onze klanten zijn goed voorbereidt tegen deze storm en liggen nog op koers voor hun bestemming. De beleggingsportefeuille voldoet aan alle randvoorwaarden om dit te doorstaan en bij de voorbereiding heb ik, als jullie schipper, ook rekening gehouden met verschillende slecht weer scenario’s.

Ik zie het als mijn taak om je met vertrouwen door deze storm heen te loodsen en om je veilig op je bestemming aan te laten komen.

Overigens sprak ik na de storm met een aantal “opstappers” hoe zij het hadden ervaren, en iedereen was opvallend relaxt. Ja, ze vonden het spannend maar hadden alle vertrouwen in het schip en de bemanning, en niemand had overwogen om maar overboord te springen tijdens de storm. Ze zagen dat de juiste voorbereidingen waren getroffen, het schip in perfecte conditie was en de bemanning getraind was en daarmee rust en vertrouwen uitstraalde. Dit was leuk, maar ook goed, om te horen!

Uiteraard begrijp ik de bezorgdheid in deze periode, en als er behoefte is om weer even de koers en de bestemming helder te krijgen…bel me gerust. Ik werk met alle liefde de financiële planning (en de emmer) bij op basis van de laatste cijfers, deze kunnen we dan vervolgens telefonisch of via de webcam samen doornemen.

Met vriendelijke groet,
Martin Vooijs

En waren we op tijd in Bermuda? Jazeker, twee dagen eerder zelfs. Ook onze schipper had rekening gehouden met slecht weer en had de eerste dagen als buffer gebruikt. Hij wist dat hij wellicht een deel hiervan als wisselgeld zou moeten gebruiken bij slecht weer.

Tijdens de gesprekken die ik voer met mijn klanten heb ik het vaak over wensen in de toekomst. Vaak zijn deze wensen niet eens extravagant, maar juist erg normaal. “Mijn hypotheek wat verder aflossen”. “Mijn kinderen helpen met een fijne start”.

Een appeltje voor de dorst. Mijn klanten zijn zich bewust dat ze hiervoor geld opzij moeten zetten en dat doen ze dan ook keurig elke maand.

Steeds meer van mijn klanten doen het echter anders dan gemiddeld. Zij beleggen in plaats van sparen. Niet omdat ze enorm veel risico willen lopen, maar omdat ze snappen dat het slim is om het anders te doen. Laatst las ik nog een uitgebreid artikel in het Financieel Dagblad, hierin stond dat het Japanse scenario hier niet uit te sluiten valt. Wat dat inhoudt? Een hele lange periode een hele lage rente. Leuk voor de hypotheek, maar minder voor je spaarrekening. In deze blog lees je hoe zij het succes halen, dat voor jou ook mogelijk is.

Even wat meer context. Beleggen in dit artikel is niet all-in op een aandeel en hopen. Nee het is gespreid (honderden verschillende aandelen in allerlei landen) beleggen met een lange horizon.

Ik help klanten niet met gouden tips naar enorme onrealistische rendementen. Nee ik help mijn klanten bij het bereiken van hun wensen. Wat is de truc waardoor mijn klanten een veel hoger rendement halen dan de spaarrekening met hun maandinleg?

Ze beleggen het!

Kijk eens naar het plaatje hieronder:

Je ziet hier gesimuleerd wat een beleggingsportefeuille met een jaarlijkse inleg van € 1.000,- in 100% wereldwijde aandelen doet.

  • Startjaar: het jaar dat je start met inleggen
  • Jaar rendement: het rendement dat jaar van de 100% aandelenportefeuille
  • Ontwikkeling storting: De waarde aan het einde van 2018 als je in het startjaar was begonnen met inleggen
  • Gemiddeld rendement: Gemiddeld rendement over de hele periode dat je belegd hebt

Kies maar een jaar dat meer dan 10 jaar terug ligt. Wat valt je op? Inderdaad, je gemiddelde rendement is positief. Sterker nog; het slechtste gemiddelde rendement is 6,5% per jaar (1998 en 1997). Dit komt omdat je periodiek inlegt. Elk jaar inleggen zorgt automatisch dat je zowel hoog als laag inkoopt. Je middelt dus je winst en verlies.

Een ander voordeel is dat je in het begin de waardeontwikkeling redelijk gelijkmatig is. Zeker als je elke maand stort. Je went dus makkelijker aan beleggen. Als je namelijk eenmalig stort is een daling of stijging van de beurs beter te zien, maar als je dan weer bijlegt dan vallen de schommelingen in waarde mee.

Stel je voor dat je voor je kind iets wilt opbouwen. Wat gebeurt er als je met een looptijd van 18 jaar, € 1.000 per jaar gaat beleggen in aandelen? In dit plaatje had € 18.000 inleg vanaf 2001 een verdubbeling betekent. Want eind 2018 is het vermogen gegroeid naar € 37.330,75. En dan ben je gestart midden in een beurscrisis en heb je ook nog de financiële crisis achter de kiezen.

En wat als je 30 jaar geleden € 250 per maand opzij had gezet voor het aflossen van je hypotheek. Zou je deze dan volledig hebben kunnen aflossen? Grote kans met ruim € 280.000.

Let wel, dit zijn geen mooie prognoses die nooit waargemaakt zijn, het zijn daadwerkelijk gerealiseerde rendementen. Maar inderdaad, rendementen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst ;-)

Dus wil jij ook wensen bereiken met kleine stapjes? Laten we eens een afspraak maken en bepalen hoeveel jij per maand kunt missen voor later. De kans is groot dat het meer is dan je denkt!

Ik help je graag.

Het is alweer een paar jaar geleden dat er Elfstedenkoorts ontstond. Dat blijven bijzondere tijden. Het journaal opent met het weer in plaats van ermee af te sluiten en kranten staan vol met de ‘pluim’: “Dit is de weersvoorspelling voor de komende 14 dagen”. Iedereen bij de koffiemachine speculeert lekker mee en sommige fanatiekelingen zijn al zover om hun schaatsen te laten slijpen.

Op dit soort momenten is een weervoorspeller belangrijk. Die geeft ons inzicht in de verwachtingen en de kans dat het nationale evenement doorgaat. Even zijn zij de belangrijkste personen van het land. Ze nemen plaats aan tafel bij DWDD, Jinek en Shownieuws. Het is echter allemaal korte termijn gericht. Ziet u ze in de zomer praten over een mogelijke Elfstedentocht over zes maanden?

Laat u zich niet gek maken door uitschieters

In tijden van klimaatveranderingen horen we ook steeds vaker klimaatonderzoekers aan het woord. Ze vertellen over de langzame maar zekere stijging van de temperatuur en de extremere weersomstandigheden die daarbij horen. Dit gaat niet over één warme uitschieter in februari of een willekeurige natte zomer, maar over de verandering van het gemiddelde klimaat over een lange periode.

Wat wilt u als belegger? Een weervoorspeller of klimatoloog? Mijn advies; zoek een klimatoloog. Iemand die uw eigen lange termijnplanning doet en op basis daarvan uw beleggingen inricht. Een klimatoloog houd rekening met willekeurige uitschieters, maar houd voornamelijk het einddoel in het vizier. Zo laat u zich niet uit de wegslaan door tegenslagen!

Er zijn ook beleggingsexperts die denken dat ze ‘weervoorspeller’ (lees: waarzegger) zijn. Zij gebruiken moeilijke modellen in de hoop de koers van beurs te voorspellen. Stelt u zich eens voor dat iemand een ‘beursradar’ ontwikkelt. Een soort buienradar waarin u kunt zien of de beurs gaat dalen of stijgen. Ideaal toch? Of toch niet? Ik denk van niet en het plaatje hieronder laat zien waarom.

Wat is het beursklimaat?

U ziet in de grafiek 38 beursjaren van een wereldwijde aandelenbelegging (MSCI Word). De groene staafjes zijn de jaarrendementen. Zoals u ziet zijn 28 van de 38 jaren positief geëindigd. Daarnaast vallen de rode balletjes op. Dit zijn de dalingen binnen een jaar, van het hoogste punt van dat jaar tot het laagste punt. Bij elk jaar vindt u een rood balletje.

Om een succesvolle beleggingservaring te krijgen heeft u meer aan een lange termijnbenadering, het beursklimaat. Het beursklimaat laat zien dat aandelen meer rendement opleveren dan obligaties (de groene staafjes). Net zoals het in Nederland in de zomer warmer is dan in de winter. Maar het weer op korte termijn laat uitschieters zien. Zoals hele koude zomerdagen en uitzonderlijk warme winterdagen (de rode balletjes).

De beleggingsexpert met de ‘beursradar’ voorspelt dus die rode balletjes. Zou u het aandurven om uw geld op basis van zulke korte termijn (weers)voorspellingen te beleggen? De rode balletjes hebben nog een ander gevolg. Verlies op uw portefeuille maakt u namelijk onrustig. Dit is natuurlijk menselijk gedrag, want we willen verlies voorkomen. Dus gaan beleggers massaal verkopen tijdens ‘rode ballen-periodes’. Tip: u maakt geen winst als u met verlies verkoopt.

Mijn advies is om niet teveel naar uw beleggingsportefeuille moet kijken. Het maakt u onrustig en de kans dat u onhandige beslissingen neemt is te groot. Kies beleggingen op basis van lange termijngegevens en niet op basis van de huidige omstandigheden. Net zoals u in de zomer naar de Franse Riviera gaat en in de winter naar de Franse Alpen. Het klimaat leert u dat dit de beste periode is voor een zomer- en wintervakantie, ondanks dat er dagen bij zijn waar het weer tegenvalt.

Ik zag laatst een programma over de winterrust van beren en winterslaap van een nachtzwaluw. Die dieren verlagen hun hartslag (en soms zelfs hun eigen lichaamstemperatuur) om de koude voedselarme periode door te komen. Dit lijkt me een uitstekende manier om ook als belegger een koude beleggingsperiode te overbruggen. Nu stel ik niet voor dat u als belegger uw lichaamstemperatuur verlaagt, maar een verlaagde hartslag zou geen kwaad kunnen ;).

Dit moet u niet doen bij een afkoelend beursklimaat

Als u mijn blogs (soms) leest, weet u dat ik vind dat beleggen voor de lange termijn is. U heeft echt de tijd nodig om tot goede gemiddelde rendementen te komen. Helaas ervaar ik (te) vaak dat mensen naar hun beleggingen op korte termijn kijken. Helemaal als het even tegenzit op de beurs.

Bij een afkoelend beursklimaat worden beleggers steeds onrustiger. Ik ken mensen die op dat moment gaan twijfelen over hun keuze. Sommigen denken zelfs het juiste uitstap moment gevonden te hebben. Die twijfel doet meer kwaad dan goed. Onderzoek wijst namelijk uit dat juist deze emotionele keuzes rampzalig zijn voor het rendement.

Dit moet u wèl doen bij een afkoelend beursklimaat

Neem een voorbeeld aan de dieren in de winter. Als belegger zou het slim zijn om een winterslaap te nemen als de beurs daalt. Probeer uzelf te dwingen om even niet naar uw portefeuille te kijken. En niet alleen tijdens minder goede periodes, maar zéker ook tijdens een positieve beurs. Sterker nog; het is misschien wel slim om helemaal niet te kijken de eerste vijf jaar. Begrijp me niet verkeerd. Ik bedoel niet dat u uw vermogen aan het lot moet overlaten. Integendeel, de door ons geselecteerde vermogensbeheerder en wij houden toezicht op uw portefeuille. Aan de hand van de afbeelding hieronder leg ik uit wat ik bedoel.

U ziet in de afbeelding staafjes en balletjes. De groene staafjes zijn de rendementen van een heel kalenderjaar. Laten we 2016 als voorbeeld nemen. Dat jaar leverde de wereldwijde aandelenindex 11,4% rendement op. U ziet bij elk jaar ook een rood balletje. Het rode balletje laat de grootste daling binnen dat jaar zien. In 2016 was dat -15,2%. Een grote daling! Dat kan u behoorlijk onrustig maken.

Kijk nog eens naar de afbeelding. U kunt zien dat 28 van de 38 kalenderjaren positief eindigen. U heeft dus veel jaren met mooie rendementen. Maar let op; elk jaar heeft een rood balletje. Elk jaar kunt u dus een moment van onrust ervaren.

Dus, merkt u dat de beurzen laag staan? Houd een acute winterslaap! Verlaag uw hartslag, denk aan de toekomst en laat ons uw portefeuille in de gaten houden. Dit levert u twee dingen op:

  • Rust
  • Een beter rendement

​De paradijsvogel. Een bijzonder beestje dat wereldberoemd werd door Sir David Attenborough. De stem van BBC’s Planet Earth heeft een enorme voorliefde voor deze vogels. Vooral het mannetje is opvallend, want hij spant zich enorm in om vrouwtjes te lokken. De ene vogel maakt de vloer van zijn plekje helemaal vrij van takken en blaadjes, terwijl een andere soort een bijzonder dansje doet met een prachtige verendos.

Dit ritueel zie ik ook met de start van een nieuw jaar. Dan begint de dans der vermogensbeheerders. Allemaal lonken ze naar u, de klant. De manier waarop is alleen erg vergelijkbaar en voorspelbaar.

Rendement! Daar draait het om bij het verleiden van klanten. En op zich is daar niets mis mee, ware het niet dat het eenvoudig is om met cijfers te goochelen. Een goed voorbeeld daarvan is dit jaar. Dit jaar zijn de lange termijnrendementen ineens erg belangrijk geworden. Waarom? Omdat in de lijstjes met 10-jaars-rendementen het extreem slechte beursjaar 2008 wegvalt. En dat verandert nogal wat.

In de afbeelding hieronder ziet u dat het gemiddelde rendement van wereldwijde aandelen verdubbeld is van 7,7% (Datasheet 2018) naar 12,5% (Datasheet 2019). En dat laatste is natuurlijk erg aanlokkelijk. Wie wil dat nu niet? Ik vind het echter geen goede manier om klanten te benaderen. Het vertroebelt namelijk het beeld en de verwachting. Het is namelijk niet realistisch om 12,5% rendement te verwachten op lange termijn. Historisch gezien moet u eerder denken aan 7 of 8%.

Een realistische verwachting is belangrijk om teleurstellingen te voorkomen!

Dé bewezen strategie om rendement te behalen

Wat verder opvalt aan de paringsdans van vermogensbeheerders, is dat vooral vermogensbeheerders zich laten horen die een goed jaar hebben gehad. Het ‘zie-je-wel’-gehalte is hoog. Mijn “supergoed doorgedachte en bewezen algoritmische strategie” heeft gewerkt. Tsja, dat is achteraf altijd makkelijk praten. Ik doe het graag anders. Daarom werk ik graag samen met u en andere klanten op basis van een doorlopende relatie.

Waarom dat is? Omdat dát vooral rendement oplevert. Als we elkaar kennen en vertrouwen, dan is het mogelijk om samen klassieke beleggingsfouten te voorkomen. Hieronder ziet u een bekend voorbeeld.

​Ik help u graag om niet de fouten te maken die uw buurman misschien wel maakt. Zo krijgt u het rendement dat u nodig heeft om uw doelstelling te behalen. De rol die ik graag vervul is die van Sir David Attenborough:

Ik beoordeel en onderzoek de verschillende paringsdansen van vermogensbeheerders. U hoeft niets anders te doen dan rustig te zitten en soms een keuze te maken die echt bij u past. Uiteindelijk wilt u niet het hoogste rendement, maar een onbezorgd leven waarin u kunt doen wat u wilt. Toch?

​Eens in de zoveel jaar daalt de beurs in een heel kalenderjaar. Dit komt natuurlijk voor bij beleggen, maar is vaak aanleiding voor mensen om ander gedrag te vertonen dan slim is. Onze taak als adviseur is om te voorkomen dat je onnodige fouten maakt. Sterker nog, onze vergoeding is een verzekeringspremie waarmee je je verzekert tegen zeg maar ‘minder slimme’ beslissingen. Je moet dan uiteraard wel met ons in overleg blijven ????.

Hoe werkt de beurs?

Als belegger weet je vast wel dat de beurs stijgt en daalt in golfbewegingen. Na elke daling volgt een stijging en op lange termijn groeit de beurs. Dit heeft alles te maken met het kapitalisme. We werken en worden beloond. We hebben een goed idee en worden beloond. We investeren ons geld en worden beloond. Als dit niet gebeurt, dan stopt ons huidige economische systeem.

In de laatste ruim 100 jaar zien we dit ook terug. Wereldwijd laten aandelenbeurzen goede rendementen zien van ruim 9% per jaar. Daar horen echter wel periodes bij van dalende koersen. Hoe beter je bent voorbereid, hoe beter het resultaat zal zijn.

De twee grootste vijanden van je vermogen

De eerste vijand is inflatie. Inflatie eet jaarlijks een deel van je vermogen op als een sluipmoordenaar. Als je niets doet, dus je vermogen op een spaarrekening laat staan, teer je elk jaar gemiddeld 2% in. Dit lijkt weinig, maar kijkt maar even wat dit op jaarbasis doet.

Stel je hebt € 45.000 op de spaarrekening staan, de spaarrente is 0,03% en de inflatie is 2,0%. Het verlies is dan € 886,50 per jaar. En dan krijg je ook nog te maken met de vermogensrendementsheffing.

Je gaat dus op zoek naar een manier om meer rendement te maken, een optie is om een deel van je vermogen te beleggen. Maar dan komt de tweede vijand om de hoek kijken; jijzelf. Veel onderzoek toont aan dat beleggers gedrag zorgt voor een grote afname van rendement. Veel mensen vertonen klassiek angstig en hebzuchtig gedrag tijdens dalingen en stijgingen. Onderstaande tekening heb ik al eens eerder gebruikt, maar omdat deze zo van toepassing is…gewoon nog een keer.

Onze rol is voorkomen dat jij last hebt van deze twee vijanden. Niet doordat wij de beste beleggingstips hebben, maar omdat we simpelweg luisteren én je situatie in perspectief zetten. De belangrijkste rol op die momenten is het bieden van financiële rust. Uiteraard voelen wij met je mee, want we beleggen zelf ook in onze beleggingsportefeuilles. Maar samen zorgen we dat jij je doelstelling gaat halen door deze typische fouten te voorkomen.

9 veelgemaakte fouten:

  1. Niet aan het plan houden – je belegt met een plan en daar moet de focus liggen. Niet op een tijdelijke daling van de beurs
  2. De cijfers niet kennen – ongeveer 25% van de tijd daalt de beurs en in 75% van de tijd stijgt die juist. Dalingen horen er dus bij
  3. Op basis van angst beslissen – angst is een goede emotie. Dat bracht de mensheid verder. Handelen op angst is echter niet altijd slim. Kies bewust
  4. De glazen bol gebruiken – het idee hebben dat het mogelijk is om de markt te timen. Eerst uitstappen en dan weer op het goede moment terugkeren. Dit is niet mogelijk en is goed voor de grootste beleggingsteleurstellingen
  5. De beleggingen aanpassen – Door marktomstandigheden de portefeuille aanpassen is niet slim. De enige reden voor aanpassing is een veranderd financieel plan
  6. Advies krijgen van bekenden – Je omgeving is geen adviseur. Zij kennen je situatie niet en hebben zeker niet hetzelfde financieel plan. Luister niet naar je ouders, vrienden of bekenden (ok, als het om beleggen gaat). Zij zijn geen financieel professionals
  7. Teveel kijken naar je beleggingen – Hoe minder je kijkt, hoe beter je ervaring. Stel dat je maar eens in de 10 jaar kijkt, dan heb je eigenlijk altijd wel een positief rendement!
  8. Vergeten dat de beurs daalt – spreekt voor zich
  9. Denken dat alles nu anders is – Beurzen stijgen en dalen. Altijd! Nu is niet anders. Zorg dat je ook niet anders doet dan je zou moeten doen

Het afgelopen jaar (2018) daalde de beurs met net iets meer dan 10% en eindige op een stand van 488. Vandaag (18 januari 2019) staat de AEX op een stand van 506. Dat is een plus van 4%… zo snel kan het gaan. Kortom, laat je niet gek maken en bel ons als je zorgen hebt. Wij zijn er om je te helpen met financiële rust!

​Natuurlijk begrijpen de meesten van ons dat het belangrijk is om pensioen op te bouwen. Toch zet het de meeste mensen niet aan tot actie. Het eindresultaat? Een pensioengat. Een term die jou vast niet onbekend is. Ruim 75% van de Nederlanders heeft in de een of andere vorm een pensioengat. Een schokkend percentage, vind je ook niet? Hoe dramatisch de cijfers ook zijn en hoe vaak de overheid hier ook campagne over voert, ‘we’ komen niet van dat ene gat om dat andere gat te dichten. Wat houdt ons tegen?

Wat zijn de oorzaken?

Eerst de term ‘pensioengat’. Wat is het überhaupt? Simpel gezegd betekent het dat je niet voldoende geld hebt om een aangenaam leven te leiden na je pensioen. Jammer, want juist dán heb je zeeën van tijd om leuke dingen te ondernemen (en zoals ik in de vorige mail al schreef…het leven zal dan waarschijnlijk ook duurder worden).

Het ontstaan van een pensioengat kan veel oorzaken hebben. Heb je veel verschillende werkgevers gehad of ben je zelfstandig? Ben je gescheiden? Het is een kleine greep aan situaties, waardoor je (misschien) minder pensioen opbouwt. Via deze link vind je een lijst met mogelijke oorzaken. Heb je dan ook daadwerkelijk een pensioengat? Nee, niet direct maar hier kom ik later nog op terug

Hoe goed ken je jezelf?

En nu? Je vraagt je vast af of jij ook tot die 75% hoort. En áls dat zo is, dan wil je dat pensioengat dichten…toch? Jammer genoeg loopt het juist op dit punt vaak vast. Aanpakken maakt plaats voor uitstellen. En daar zijn wij mensen ontzettend goed in. Gedragspsychologen hebben daar veel onderzoek naar gedaan, en hier is dan ook genoeg over te vinden om te lezen. Een leuk en lezenswaardig boek hiervoor is ‘Net Iets Slimmer’ van Michiel van Vugt. Te koop via bijvoorbeeld bol.com, maar we hebben nog wel een paar exemplaren op kantoor liggen voor de geïnteresseerde.

 

​Over de toekomst nadenken vinden wij mensen erg eng. We associëren ‘ouderen’ eerder met ziekte, armoede en de dood. Niet met vrije tijd, golfen en reizen. Vrij pessimistisch vooruitzicht dus.

Daarnaast toont neurologisch onderzoek aan dat ons brein geen onderscheid maakt tussen sparen voor later ‘voor mijzelf’ of ‘voor een volstrekte vreemde’.

​We kunnen ons niet of nauwelijks inleven in onze ‘bejaarde zelf’.

Wat ook meespeelt is delay discounting. Dit betekent dat als iemand kan kiezen tussen ‘vandaag 100 euro’ of ‘volgend jaar 200 euro’, dan kiest diegene in de meeste gevallen voor ‘vandaag 100 euro’. In ons hoofd neemt de waarde van iets in de toekomst af. Daardoor zijn we ook niet graag bezig met ‘later’. We zien simpelweg de waarde er niet van.

Verder zegt hoogleraar Psychologie Victor Lamme dat onzekerheid over pensioen ook bijdraagt aan uitstelgedrag. Ook al verdiep je je niet in je pensioen, je weet dat er ‘gedoe’ over is. „Die onzekerheid creëert angst”, zegt Lamme. „Dat is een heel basale emotie. En als daar geen simpele oplossing voor is, denk je: wegwezen. Niet meer aan denken.”

Krijg inzicht

Het is duidelijk; verdiepen in je pensioen is niet leuk en vaak ingewikkeld. Daar hebben we psychologische verklaringen niet eens voor nodig. Zoals we al eerder beschreven, vind je op internet veel lijsten met mogelijke oorzaken van een pensioengat. Maar, als je je daarin herkent, dan wil dat niet direct zeggen dat je daadwerkelijk een tekort hebt. Daar komen uiteraard veel meer factoren bij kijken.

Daarnaast is een ‘comfortabel pensioen’ erg persoonlijk. Dat ervaart iedereen anders. Juist daarom heb je een onafhankelijk iemand nodig die zich in jouw situatie verdiept. Dit leidt tot inzicht, inzicht geeft financiële rust en dat creëert weer emotionele rust.

Laatst las ik in het FD (het financieele dagblad) een artikel van Erica Verdegaal, de titel was “Wees toch geen kuddedier in geldzaken”. In dit artikel werden een aantal voorbeelden weergegeven waarin werd aangetoond dat onze beslissingen niet altijd rationeel zijn uit te leggen.

Een voorbeeld gaat over de macht van de grote getallen (bigness bias). Vrijwel iedereen heeft de neiging grote getallen belangrijker te vinden dan de kleine. Wij als financieel planners weten dat juist kleine getallen over een lange periode het verschil maken! Ik zal u dat proberen uit te leggen aan de hand van een paar voorbeelden.

De tweelingbroers Tom en Aad

Beiden willen zij geld voor later opzij zetten, Tom stort van zijn 20ste tot zijn 35ste (dus 15 jaar lang) elke maand € 100 in een beleggingsfonds. Vervolgens laat hij deze inleg vanaf zijn 35ste tot zijn 70ste doorgroeien. Hij stort niets meer bij.

Zijn broer Aad pakt het anders aan. Hij belegt tot zijn 35ste helemaal niets, hij begint dan pas. Vanaf zijn 35ste tot zijn 70ste, dus 35 jaar lang stort Aad maandelijks € 100 in hetzelfde beleggingsfonds als Tom.

Stel nu dat het beleggingsfonds gemiddeld 5% rendement per jaar maakt. Wie is er dan op zijn 70ste het rijkst?

Dat is Tom, hoewel hij in totaal slechts € 18.000 heeft gestort en Aad € 42.000. Toch bezit Tom op zijn 70ste dan € 141.155, terwijl Aad ‘maar’ € 111.298 heeft.

Het is niet raar als u dit anders had ingeschat. Vrijwel iedereen heeft de neiging grote aantallen (35 jaar, € 42.000) belangrijker te vinden dan kleine (15 jaar, € 18.000). Reken dus nooit op gevoel, maar met een rekenprogramma. Op internet zijn handige tools te vinden, zelf gebruik ik www.berekenhet.nl regelmatig. Daar komt ook onderstaande grafiek vandaan.

Deze grafiek geeft weer wat de vermogensopbouw is van iemand, laten we haar Inge noemen, die op 30-jarige leeftijd maandelijks € 200 in een beleggingsfonds stort (gemiddeld 5% rendement). Na 35 jaar heeft Inge een bedrag van € 222.596 bij elkaar belegd. Stel dat Inge 2 jaar later begint dan zou ze op € 197.318 zijn uitgekomen. Wanneer zij 10 jaar later zou zijn begonnen, dan zou ze blijven steken op € 117.624.

Stel nu dat Inge op 65-jarige leeftijd daadwerkelijk die € 222.596 nodig heeft, bijvoorbeeld om haar aflossingsvrije hypotheek af te lossen of pensioenaanvulling. Maar ze begint pas 10 jaar later, dan zou ze gedurende 25 jaar € 370 per maand moeten beleggen.

Wat de inleg betreft een behoorlijk verschil, € 84.000 (420 keer € 200) tegenover € 111.000 (300 keer € 370).